top of page

Ko te ako tahi o te reo Māori: he haerenga reo, he haerenga aroha

  • Shay McEwan
  • Sep 16, 2024
  • 3 min read

nā Shay McEwan | Te Aitanga-a-Mahaki, Te Whanau a Kai, Ngāti Pāhauwera


Ko te whakaako reo, ehara mō te kupu noa - engari ko tāna mahi he tuiui i tētahi hononga hōhonu ake ki te ahurea, ki te tuakiri, ki te anamata anō hoki. Ki a māua ko Tom, ko te reo Māori taua reo. I tīmataria hei pākiki noa, heoi kua titikaha te ngākau kia matatau te arero, e āngia ana e te hiahia ki te kōrero otirā e te moemoeā kia tukuna iho tēnei kurupounamu ki ā māua tamariki ā tōna wā.


He tāne Pākehā tōku hoa, a Tom, e mahi ana ia ki Whakamaru ā-ipurangi, ā, he wahine Māori au e ako ana i te Mātauranga me te Hītori. Kāore māua i tino mārama, i tino mōhio rānei ki te reo Māori nō māua e pakeke mai ana. Mōna, nā ōna rā i Ashhurst, i pērā ai—he tino Pākehā te āhua o te wāhi rā. Engari, mōku nei, he tipu ake nā tōku whānau i te wā kāhore i whakaaengia te kōrero Māori, koia rātou i kore ai e tuku iho i te reo, e whakamātau rānei ki te ako i muri iho. I tīmata tō māua haerenga reo Māori me te hiahia kia tata ake au ki taku ahurea, ā, kia tautoko tōku hoa i a au me tōku haerenga. I tīmata māua ki ngā mihi māmā me ngā kīwaha—he paku “Kia ora!” me te “Kei te pēhea koe?” E hīkaka ana a Tom ki te ako, ki te hopu anō hoki i ngā kupu hou, nā tōna ngākaunui ki te reo i tahuna ai tōku ake.


Ka hōhonu ake tā māua ruku, ka kitea ngā taonga ahurea i roto i te reo. Mai i ngā tohu i roto i ngā whakataukī ki ngā tikanga rētō i tuituia i roto i te pepeha, kua kore te akoranga i tū noaiho hei ngohe wetereo, engari kē, i huri hei tūhuratanga o te tuakiri, o te noho huānga hoki. Nā tōna kanohi hōmiromiro i tere mau i a Tom ngā āhuatanga whāiti o te reo, me tana mōhio, ehara noa te reo i te reo kōrero, engari he kauwaka kē hei kawe i te mātauranga me ngā tikanga a tēnā reanga, a tēnā reanga.


I ekengia tēnei haerenga me ōna taupā. E whīwhiwhi ana te arero i te whakahua, E kanikani ana te wetereo ki tōna ake manawataki, me te moana pīpipi o ngā kupu—katoa ēnei i tū hei wero kia whakamātauria tō māua manawanui. Kua mātātoa tā māua ako tahi, he haerenga tūhura—nāna i kaha ai tō māua hononga, nāna i hōhonu ake ai tō māua takohanga ki a māua anō, otirā ki tō māua anamata.


Ki te titiro whakamua, ka tukuna iho tō māua aroha me tō māua manawanui ki te reo Māori, ki ā māua tamariki. E moemoeā ana māua mō te rā, ka pānui māua ki a rātou i ngā pūrākau Māori, ka waiata i ngā waiata e pāoro ana i te wairua o te whenua, ā, ka tuku iho i ngā tikanga Māori. Ehara mō māua anake tēnei haerenga reo—engari mō te whakamana i te whakareretanga e honohono ana i ngā reanga o mua, o nāianei, o āpōpō anō hoki koia kē te take.


Kua whānui ake tāku whakaako i te reo ki a Tom, tēnā i te wetereo noa; kua whakaaturia te mana o te aroha, te pākiki, te aroha ki te ahurea anō hoki. Kei te tautokona tētahi reo e whakatinana ana i te manawaroa, i te tautetanga, i te tauutuutu anō hoki, tētahi reo e whakangako ai i a tātou me ō tātou hononga o tētahi ki tētahi, otirā ki tō tātou hapori.


I te mutunga iho, ko tō tātou haerenga ki te matataunga o te reo Māori, ko tētahi haerenga i runga i te wawata —mā te manawanui ki te kaupapa, ka whānau mai he whānau kōrero Māori, he whānau e mārama ana, e matatau ana ki te reo, ā tōna wā. Ko ia kupu hou ka ākona, ka whāia ko te pae tawhiti kia tata, kia tata ake ki te whakatinanatanga o te whakatipu tamariki e matatau ana ki te reo Māori, otirā e kawe ana i ngā uara me ngā tikanga e mana tonu ai tēnei taonga ā tātou, ko te reo.


Ka haere kōtui tātou i a tātou e eke tonu ana i tēnei waka reo—e ārahia ana e te aroha, e whakaohoohohia ana e te ahurea, ka mutu e tū kotahi ana i tō tātou manawanui ki te reo Māori.

Recent Posts

See All
The Radium Girls

TW: Medical Neglect, Graphic Content There’s a photograph I can’t stop seeing: A small house in Illinois, 1938. A woman, Catherine...

 
 
 

Comments


Salient Main Logo 2026 - BlackWhite.png

Got something to say about the magazine? Want it published? Email editor@salient.org.nz with the subject line: Letter to the Editor.

Salient is published by, but remains editorially independent from, the Victoria University of Wellington Students Association (VUWSA). Salient is funded in part by VUWSA through the Student Services Levy. Salient is a member of the Aotearoa Student Press Association (ASPA). 

Complaints regarding the material published in Salient should first be brought to the VUWSA CEO in writing (ceo@vuwsa.org.nz). If not satisfied by the response, complaints should be directed to the Media Council (info@mediacouncil.org.nz). 

© 2026 by Salient Magazine. 

bottom of page