top of page

He aha e whai ake nei?

  • Kimihia Garcia-Grace
  • Sep 16, 2024
  • 6 min read

Kimihia Garcia-Grace

Papaki ana ngā peka tārewa ki tā Ata kanohi i tana ngōki haere i te ngāhere e kapi ana i te hiwi. Kua mamae ana ringaringa, kua tīhaea ngā turi o ana tarau, ā, kua whero te tae o tana hāte mā. Ka unuhia e ia i tana hāte, mei kore ake te tao whawhati e wero ana i tana taha, e ngaukino ana i te pānga mai o te pūihi. Engari rā, e kaha pāmamae ana a Ata i te tae parauri o ana hū “Hau Tōpana” mā. Kātahi anō kia hoko i tērā wiki, kārē ia i te hoko kai o te rā nui mō ngā tini marama kia utua ngā hū rā. Moumou noa.


Kātahi rā, ka papatahi haere te papa, ā, ka takahuri a Ata ki tana tuara, whai hā ai. I eke ia i

te hiwi nei i tana whakapae he tirohanga pai ki te tihi, auare ake kei te kōwaowaotia katoatia ngā rākau i te rangi. Tē kite i te aha, hāunga ngā pīwakawaka tokorua i te peka pāpaku o te rewarewa. E kaha hia wai māori ana a Ata. He pia ngaungau rānei. I mua rā i whakamātauria e ia i te kai i tētahi rau kia aumoe ai, e kawa tonu ana taua ngao i tana waha.


Ka huri te aro a Ata ki ngā nekehanga hou. Ki te mauī, e heke ana te hiwi ki raro. Kāore e kore ka māmā ake mō tōna tinana, ā, tērā pea ka tūpono ki tētahi awa ki raro rā. Engari, ki te hinga ia, ki te takaporepore ki raro i te hiwi, ka whara mārika ia i te wero o te tao ki ana whēkau. Ka whakawhiti ia ki ana turi, huri atu ai ki tētahi atu aronga, peka ake ai i tētahi hiwi hou.


I te takanga o te ahipō i hura ngā kapua karaka nō muri i ngā rākau. Whai muri i tētahi wahanga paripari, i te tūmanako a Ata kua tae atu ia ki te tihi o te hiwi, me he maunga kē. I tana pātata haere ki te paranga, i kimikimi haere ia, ā, i mau i tētahi peka pērā te tāroa ki a ia. Ngau ana te mamae ki ana waewae i tana tū ake, whakawhirinaki ai ki te peka i tana totitoti haere. I tana putanga ki te paranga, i tae atu a Ata ki te tihi o te hiwi, tū kanohi ki te kanohi ai i tētahi wharepuni tahito. E pākarukaru ana ngā pakitara, e tītaha ana te taha matau ki rō papa, engari e whakamīharo ana a Ata i te tū tonu o te tuanui toetoe.


“Mā hea mai koe ki konei?” i whakaaroaro ā-waha ia, hākuku ana tōna reo. Ka ngōki atu a Ata ki raro i te tomokanga, whanaia atu ai i ana hū paruparu ki muri i a ia.


I pāpouri ia i tana kite i te papa oneone ō-roto, horekau he āhuru whakangā, moenga rau, whāriki harakeke rānei. Ka noho ake ia, whirinaki atu ai ki te pakitara mauī, tautau ana i tana māhunga. Kaha ana tōna hiahia kia moe 12 hāora te roa ki konei. Heoi, ka mau ia i tana peka, kōrari ai i ngā rārā me ngā kiri o te rākau. Ka whawhati ia i ngā wāhanga nō te taha whīroki o te peka, oti ana i tētahi peka rite te nui ki tana ringa. I te taha mātotoru o te peka, i keria e ia i te papa ki tana mauī, keri ai i tētahi rua pāpaku mō ngā rārā i tangohia.

Kua aua atu tōna waea me tōna wareti, engari ka huraina a Ata i tana pūahi me ōna pepa

hikareti nō tana pūkoro o muri. Taihoa ake ka tuku mihi ia ki ana warawara i mua i tana āta whakatakoto i ngā pepa ki te waenga i ngā rārā, whakamura ai.


E roa ana ia e panapana ai i te ahi kia mura, taihoa te wā ka tō te rā, ka tau mai te pō, ā, ka whakawhetai a Ata mō te mahana me te mārama o te ahi. E tau haere ana te mamae o tana taha i tana noho ngū, whirinaki ai i ana pakahiwi me tōna māhunga ki te pakitara.

I te hiahia a Ata ki te moe okioki, ā, i taua wā tonu i karanga atu tētahi reo tioro ki a ia,

“Auē, te mamae hoki o tēnā.”

Ka huri tana aro ki te tomokanga, kite ai i tētahi weka e whātere mai ana ki roto i te whare. I

tungou te weka i ana ngutu ki a ia, takawhiti mai ana ki roto. Ko tā Ata he maremare noa i te whakaeke mai o te weka, tātari ana i tana mamae.

“Kino mārika. E ohorere ana au i tō piki mai ki runga nei,” tana whakahua. Engari ehara i te

whakahua, e rongo kē ana a Ata i te reo tioro i rō i tana hinengaro i te ketekete mai o te weka.

Ka āta timo te weka i te wāhi e paokatia ana te tao i tana kiri, ā, ka auē a Ata i te ngau o te

mamae e rere ana i tana tinana.

“Mō taku hē, mō taku hē.” ka whakahua atu te manu, heoi ka peke ake ia ki te puku o Ata

kia tātari i te tihi o te mamae, e ngau tonu ana te mamae i te pēhitanga paku rā. Ka uru te manu ki raro i tā Ata hāte.

“Ae rā, he kino tēnā,” tana whakahua, hura ana i tana māhunga. Tē rongo a Ata i ngā tapuwae o te manu i te pikinga ki tana poho, tau ai. I ohorere ia i te māhana.

“Nā, i aha tētahi tama purotu pērā ki a koe kia mamae pēnei ai?” i uia atu.

“He...aha...kē...koe?” tā Ata whakahoki. Me he kī ana tana korokoro i ngā kuiki. “Nuh uh, nāku te pātai i tuku. Whakautu i taku ui, kaua e māharahara mōku.” “I...taka au...ki te raru.” E anipā ana a Ata i tana tiro atu ki ngā karu whākana o te weka, e pūkana mai ana ki a ia, tatari ana.

“I tīmata he paku whawhai. Ko ētahi tama, e... whakaweti mai ana i a au.”

I tītaha te weka i tana māhunga. “I karawhiua atu?” Ka maremare a Ata i tana kata. “I wepua taku kumu.” “Hmph,” ka timo te weka i tana uma, “i pōhēhē au ka kaha kē ō patu nā te nui o te poho nei.”

“Kāre au i te tangata kaha whawhai. Ā, i a rātou tētahi tao”

“Tika tonu. He mea tūkino tērā. Engari rā, kia kaua koe e whawhai atu ki ngā tama kaha pērā. Nā wai rā kua hinga koe. Ka aroha.”

“Ae...” i tūpou atu a Ata. E tiro mākutu tonu ana te weka ki a ia.

“Heoi, kāre au i te pōuri.”

“Oh?”

“Māku e kī i whawhai au ki te mutunga. I... tū kaha au mōku anō, mā te aha anō i tēna.”

Ka rongo a Ata i tana poho e ngoikore haere ana, e papaku haere ana ōna hā.

“E manu. Ka aha au ināianei?”

“Hei aha noa iho, kua tata te wā. Kei ngaro te pārekareka.” Ka tū ake te weka, peke atu i te uma o Ata ki te papa.

“Kauaka koe e tere ki te moe. Ka hoki horo mai au.”

Ka mātaki atu a Ata i te tere atu o te weka i te tomokanga ki te pō o waho. E mimiti haere ana te mura o te ahi, engari kāre ia i te rongo i te makariri. E aro pū ana ia ki te whakapuare tonu i ana karu e kati haere ana. I pai ai, i hoki tere mai te weka, e mau ana i tētahi anga wōnati ki ana ngutu. Ka piki ake ia ki tā Ata poho, e kī ana te anga i tētahi momo wai, ka tuku te manu i te anga ki tana waha.

“Huakina mai, kaua e horomi,” tana kī atu.

Ka whai a Ata i ngā tohutohu, ā, ka tau te wai ki tana waha. E rongo ana ia i te rongo rīwai o te wai. Ka karawhiua te weka i te anga ki te papa, noho tau ana ki te uma o Ata.

“I tae tōmua mai koe ki te wāhi nei. Engari kua tae tau mai koe i ō kōwhiringa i taki mai i a koe ki konei. E whakaaro ana ētahi he heahea ō mahi. E kite ana au i tō māia,” tā te weka.

“Tuwhaina ināianei.” Ka āta whakarērea a Ata i te wai i tōna waha.

“Ngā mihi, manu,” tana whakahua.

E mātorutoru haere ana tana waha, ā, e whatungarongaro ana ngā pakitara o te whare ahakoa te paku mura o te ahi e toe ana. Tē rongo ia i te ngau o te mamae o ōna taotūtanga, o ōna uaua rānei. Ko te mea anake e rongo tonu ana ko te mahana o te weka i tana mātakitaki i ngā karu o Ata e kati haere ana.

“Moe okioki,” tana whakahua.

Recent Posts

See All
What is our Worth?

TW: Violence Against Women, Domestic Violence There’s this opinion piece I’ve had in my mind for a while; since starting back at Salient...

 
 
 
The Radium Girls

TW: Medical Neglect, Graphic Content There’s a photograph I can’t stop seeing: A small house in Illinois, 1938. A woman, Catherine...

 
 
 

Comments


Salient Main Logo 2026 - BlackWhite.png

Got something to say about the magazine? Want it published? email editor@salient.org.nz with the subject line: Letter to the Editor.

Salient is publichsed by, but remains editorially independent from, the Victoria University of Wellington Students Association (VUWSA). Salient is funded in part by VUWSA through the Student Services Levy. Salient is a member of teh Aotearoa Student Press Association (ASPA). 

Complaints regarding the material published in Salient should first be brought to the VUWSA CEO in writing (ceo@vuwsa.org.nz). A letter can be sent to the editor, for their response/publication in the magazine. f not satisfied by either response, complains should be directed to the Media Council (info@mediacouncil.org.nz). 

© 2026 by Salient Magazine. 

bottom of page